Case: Hoe kan ik mijn vrouw weer vertrouwen na vreemdgaan?

Als je partner is vreemdgegaan, is het vertrouwen weg. Kan ik mijn man/vrouw ooit weer vertrouwen, vragen geregeld cliënten aan mij. Een terechte vraag: een relatie zonder vertrouwen voelt onveilig en voldoet zo niet aan een emotionele basisbehoefte in een relatie. Gelukkig kan het vertrouwen na overspel weer herstellen.

Je partner controleren

“Ze heeft een code op haar Iphone en wil hem er niet af halen. Ik denk telkens dat ze weer met ‘hem’ appt.” Hij zegt het boos. Hij snapt niet dat zijn vrouw de code niet wil verwijderen. Zij is vreemdgegaan, zij heeft de klap uitgedeeld. “Ik had al langer een code op mijn Iphone”, legt zij uit. “De kinderen zetten er steeds apps op en maken filmpjes. Het heeft niets te maken met mijn vreemdgaan.”

Het gaat om vertrouwen

“Ik begrijp dat je een vervelend gevoel hebt bij haar codeslot”, reageer ik, “maar het gaat hier eigenlijk niet om het codeslot. Het gaat om vertrouwen, angst  en de behoefte aan controle, zodat de angst weggaat. Hoe graag je ook wilt, je hebt een ander nooit onder controle. En het vertrouwen weer laten groeien, heeft weinig te maken met een codeslot.” Hij denkt even na en knikt dan. “Ik zou haar inderdaad met een codeslot ook nog niet vertrouwen. Ze kan apps weggooien. Ik word sowieso zenuwachtig als ze veel op haar Iphone zit.” Wat hij ervaart is typerend voor de gevolgen van overspel: een gevoel van onveiligheid bij je partner. Je weet niet meer wat je aan hem of haar hebt. Is de ander er voor je? Wie is hij, wat voelt hij? Daar kun je je erg onzeker over voelen.

Je onveilig voelen na vreemdgaan

Ik vraag hem wat meer over zijn gevoel te vertellen. “Als ze weg is, vooral als dit ‘s avonds is, dan wordt ik gestrest. Helemaal als ze langer weg blijft dan ik verwacht. Het voelt alsof ik op drijfzand sta. Ik moet dan steeds de strijd met mijzelf aangaan, mijzelf overtuigen dat ze niet bij ‘hem’ is. Soms wil ik in de auto stappen om haar te controleren.” Die behoefte aan controle is begrijpelijk, het moet de angst wegnemen. Als we ons slecht voelen, willen we graag iets doen, om het nare gevoel zo snel mogelijk weg te krijgen. Dat is helaas lastig na overspel. Iemand gaan controleren, zal je niet geruster maken. Het zal je waarschijnlijk alleen maar een nog naarder gevoel geven.

Erkennen dat er geen vertrouwen is

“En wat als je de strijd met je gedachten en je wantrouwen op zo’n moment niet aangaat? Als je op zo’n moment wantrouwend, bang en onzeker mag zijn van jezelf? En als je dit uit, in plaats van te praten over een codeslot?” Ik vraag het hem, omdat gevoelens wegdrukken veel energie kost en je zo niets verwerkt. Daarnaast is het goed om je gevoelens van wantrouwen en angst te uiten. Vertellen hoe het is om met een geknakt vertrouwen te leven. Het zorgt voor meer onderling begrip. En zien dat je partner begrijpt hoe erg dit voor jou is, helpt het vertrouwen te herstellen.

Met wantrouwen omgaan

Zijn vrouw heeft geluisterd, er staan tranen in haar ogen. “Hoe is het voor jou om dit te horen”, vraag ik. “Heel naar”, antwoordt ze meteen. Het komt uit de grond van haar hart. ‘Maar wat moet ik dan”, vervolgt ze. “De code van mijn Iphone halen, niet meer sporten, niet meer met vriendinnen afspreken?” Het is even stil. “Ja, misschien moet ik dat maar doen”, beantwoordt ze dan haar eigen vraag. Haar man sputtert tegen. “Dat wil ik niet echt, ik moet hier maar doorheen.”

Vertrouwen na vreemdgaan laten groeien

De eerste stap die je kunt zetten om het vertrouwen te laten groeien is je gevoelens delen. Bij jezelf onderzoeken hoe je je voelt en er dan woorden bij zoeken. Vertellen hoe het is om niet meer te vertrouwen, waarover je precies boos bent, hoe bang je je voelt en schuldig of vertwijfeld. En de ander ruimte geven om zijn verhaal te doen. Echt luisteren naar elkaar en laten zien dat je de ander hebt gehoord, dat het binnen komt. Beide. Dit vinden veel stellen lastig, helemaal na overspel. Dat is een van de redenen dat er vaak hulp gezocht wordt. Gelukkig is er onze natuurlijke neiging tot vertrouwen: we zijn erop ingesteld om anderen te vertrouwen, we willen graag vertrouwen. Dat is evolutionair zo gegroeid.

Het vertrouwen na vreemdgaan herstellen

Als je bent vreemdgegaan is het belangrijk dat je er bent voor je partner, voor zijn emoties, en dat je rekening houdt met hoe hij zich voelt. Het is geen slecht idee om tijdelijk je sociale momenten buiten de deur te verminderen, dat scheelt de ander veel stress. En zo’n gebaar is een mooie manier om te uiten dat hij belangrijk voor je is.

Waarom steeds meer vrouwen vreemdgaan

Ongeveer 30 procent van de Nederlandse mannen met een vaste relatie gaat vreemd, eenmalig, vaker of langdurig. Dit percentage stijgt wel iets, maar langzaam. Bij vrouwen is dat anders; in de jaren ’80 pleegde ongeveer 10 procent overspel, ondertussen is dit percentage gestegen naar 25 procent. Hoe komt het dat steeds meer vrouwen vreemdgaan?

Verklaarbaar dat meer vrouwen vreemdgaan

Het is lastig om precies aan te wijzen waarom mensen doen wat ze doen. Vaak liggen de oorzaken van overspel gecompliceerder en genuanceerder dan wordt gedacht. Waarom meer vrouwen vreemdgaan is dan ook geen harde wetenschap. Het is niet onderzocht, maar wel enigszins verklaarbaar.

1 Vrouwen zijn seksueel vrijer dan vroeger

Onze cultuur is sterk beïnvloed door het Christendom en je hoeft alleen maar naar de heilige maagd Maria te kijken om de impact te begrijpen. Ze werd wel moeder, maar niet door geslachtsgemeenschap, dat zou haar minder heilig en dus minder ‘goed’ maken. Hierdoor is seksualiteit en vrouwen eeuwenlang een wat lastige combinatie geweest. Lang was het voor veel vrouwen wat lastig hun seksualiteit te integreren. Maar hoe jonger de vrouw, des te vrijer zij seksueel is, in het algemeen. De media, de videoclips met wulpse vrouwen en de toegankelijkheid van porno hebben daaraan bijgedragen. Vrouwen mogen als het ware meer een seksueel wezen zijn.

2 Vrouwen zijn financieel onafhankelijker

Bij vreemdgaan speelt financiële afhankelijkheid een rol. Vreemdgaan is ernstig risicogedrag, iedereen die vreemdgaat beseft zich dat het niet goed is voor zijn relatie. Als je financieel afhankelijk bent van je man of vriend, zul je het minder snel doen. Doordat vrouwen hoger opgeleid zijn dan vroeger, beter betaalde banen hebben en meer vrouwen blijven werken als ze moeder worden, kunnen ze zich meer risico permitteren. Ze maken natuurlijk geen bewuste risicocalculatie, maar onbewust speelt het een rol. Overigens zal een financieel onafhankelijke partner de vreemdgaande partner sneller de deur wijzen dan andersom.

3 Er wordt online veel geflirt

Door de komst van sociale media hebben we veel meer contact met vreemden dan vroeger. De drempel om te chatten is lager dan de drempel om iemand in real life aan te spreken. Daar komt bij dat mensen online sneller iets persoonlijks delen met een vreemde die aardig is. Via ogenschijnlijk neutrale sociale media als Facebook, Twitter en Linkedin wordt er heel wat afgeflirt. Jonge, aantrekkelijke vrouwen worden ook vaak benaderd door onbekende mannen. Ook oude bekenden, vroegere geliefden of stille aanbidders kunnen eenvoudig online contact zoeken en je kunt zelf ook in de verleiding komen dit te doen. Het is goed je daarvan bewust te zijn, want het kan zijn dat je, om wat voor reden dan ook, onbewust openstaat voor aandacht van het andere geslacht. Daarnaast zijn er natuurlijk sites als Second Love die op een directe manier vreemdgaan stimuleren.

Wat moeten we met die toename in vreemdgaande vrouwen?

Ik vrees dat deze opmars niet te stuiten is en dat het percentage in ieder geval niet zal dalen. Maar ik zie het als Vreemdgaan Therapeut en deskundige wel als mijn taak om mensen bewuster maken van de ‘gevarenzone’ waarin je (soms onbewust) open staat voor overspel, en van de risico’s die vreemdgaan met zich meebrengt. Je zou denken dat we dat wel weten, maar vreemdgangers schrikken bijna altijd erg van de heftige reactie van hun partner als hun overspel is uitgekomen. Daarnaast wil ik het taboe op vreemdgaan doorbreken. Doordat er snel over wordt geoordeeld, is  praten over vreemdgaan of over verliefdheid op een ander moeilijk. Er is veel schaamte bij stellen bij wie dit speelt. Terwijl dit vaak helpt en de cijfers tonen dat ze echt geen uitzondering zijn. Ruim 40 procent van de stellen krijgt met overspel te maken. We kunnen niet voorkomen dat er wordt vreemdgegaan, maar wel dat mensen daarna te snel drastische beslissingen nemen of zich hulpeloos en alleen voelen.

Case: Verliefd op een ander

Verliefd op een ander, het kan iedereen overkomen. Hoewel het heerlijk kan zijn om verliefd te zijn, geldt dat meestal niet als je al een relatie hebt. Verlangen naar de ander is dan pijnlijk, verwarrend en soms bedreigend voor je relatie. Zo ook bij Mariska.

Tot over de oren verliefd op een ander

“Ik maak er een puinhoop van”, na een korte kennismaking steekt Mariska meteen van wal. “Ik ben nu al twee maanden heel intensief aan het appen met Joram. Ik heb hem op een feestje ontmoet, ik ben tot over mijn oren verliefd en sta op het punt om vreemd te gaan. We worden gewoon als twee magneten naar elkaar toegetrokken. Ik wil Michiel niet verlaten, ik houd van hem, maar ik kan alleen nog maar aan Joram denken. Ik moet de grootste moeite doen om thuis mijn hoofd erbij te houden en op mijn werk ben ik niet erg productief.”

Verliefdheid schakelt je verstand uit

Het is duidelijk dat Mariska in de greep is van een hevige verliefdheid. En dat is niet niks. Verliefdheid wordt ook wel vergeleken met de obsessive compulsive disorder, oftewel een stoornis met obsessief en dwangmatig gedrag. Door een verliefdheid raak je letterlijk je verstand een beetje kwijt. De frontale cortex, die voor zelfsturing zorgt, heeft minder grip op je. Dat is geen excuus om vreemd te gaan, maar verklaart wel het soms risicovolle gedrag van mensen die verliefd op een ander zijn.

Jezelf weerhouden van vreemdgaan

Mariska zoekt natuurlijk niet voor niets hulp in dit stadium. Er is veel om over te praten, maar ze heeft nu vooral één doel. Ze snapt dat ze een enorm risico neemt als ze vreemdgaat. “Ik word gek van mijzelf. Ik weet niet hoe ik mijzelf ervan moet weerhouden. Ik ben bang dat ik voor de bijl ga als Peter wat meer gaat aandringen. En ik ben bang voor de gevolgen. Ik heb er veel stress van. Het liefst zou ik vreemdgaan zonder consequenties. Mijzelf gewoon een tijdje laten gaan.”

Anticiperen op spijt

Ik vraag Mariska hoe hoe het zou zijn als ze is vreemdgegaan. Hoe het zou zijn om daarna thuis te komen en met Michiel samen te eten, te praten en in bed te liggen. Ze krimpt een beetje in elkaar. “Daar wil ik juist niet aan denken, ik zou bang zijn, mij schuldig voelen, ik zou me verschrikkelijk voelen.” “Daaraan denken kan dus goed werken als je in de verleiding komt”, concludeer ik. Ze kijkt me aan en reageert niet. Dan knikt ze. Anticiperen op spijt kan je gedrag in de juiste richting sturen.

Waar ligt de grens

“Je zegt dat je op het punt staat om vreemd te gaan, hoe zie je het contact dat je nu met Joram hebt?”, vraag ik. Ze kijkt mij vragend aan en geeft niet meteen antwoord. Na een korte stilte antwoordt ze: “Natuurlijk weet ik wel dat ik te ver ga, maar ik zag het tot nu als iets tamelijk onschuldigs. Maar misschien heb je gelijk en ben ik al aan het vreemdgaan.” Dat is niet wat ik insinueerde, want elk stel heeft een andere definitie van vreemdgaan. Er zijn mensen die een flirt al te ver vinden gaan, en mensen die alleen met anderen naar bed gaan, scharen onder overspel. Het gaat erom hoe jij en je partner het zien.

Verliefd op een ander voelt bedreigend

“En hoe zou het voor hem zijn dat jij verliefd bent op een ander?”, vraag ik. Open zijn over je verliefdheid kan helpen. Je eigen relatie vraagt dan aandacht, waardoor je je aandacht verlegt van degenen op wie je verliefd bent, naar je partner. Als je verliefd op een ander bent, is dat je zelf kunt voelen dat je ook nog van je partner houdt, maar vaak voelt die zich daar dan niet meer zeker van. Er ontstaat vaak stress en is er veel goede communicatie nodig. Als je daar goed mee omgaat, kan dit je relatie versterken. “Hij zou het daar vast moeilijk mee hebben”, antwoordt Mariska, “maar ik wil hem niet verlaten!”

Verliefd op een ander: er goed mee omgaan

Verliefdheid onderdrukken werkt niet, dat is als een bal onder water duwen. Vroeg of laat komt hij onbeheerst weer boven. Erkennen dat de verliefdheid er is en kijken hoe je er goed mee om kunt gaan, kan wel helpen. Je bent geen slecht mens als je verliefd op een ander bent geworden. Dat is voor mij vanzelfsprekend, maar ik merk geregeld dat mensen zichzelf of anderen veroordelen bij wie dit speelt.

Wat maakt dat je verliefd wordt op een ander

Iets waar je heel sterk naar verlangt is moeilijk los te laten. En wat verboden is, is spannend en heeft extra aantrekkingskracht. De vraag is ook: hoe ging het met jou en je relatie toen je verliefd werd, waar ben je verliefd op? Gaat het echt om de ander, of het gevoel dat je nu hebt door het contact met hem? Wat biedt dit contact je? Er is veel te onderzoeken. Verliefdheid op een ander is lastig, maar het kan je ook nieuwe inzichten in jezelf en je relatie geven.

Ik ben als vreemdgaan therapeut en coach gespecialiseerd in het begeleiden van individuen met problemen door verliefdheid op een ander en vreemdgaan. Ik kan helpen de boel ontwarren, antwoorden vinden, emoties verwerken.